Martin Buber [1878-1965] geldt als een der belangrijkste denkers en godsdienstfilosofen van de moderne tijd. Naast zijn befaamde Ik en Jij, een intense verkenning van de verhouding tussen mens en eeuwigheid, is ook zijn Extatische getuigenissen altijd beschouwd als een van de sleutelwerken in zijn oeuvre.
Deze bloemlezing uit de mystieke wereldliteratuur, met authentieke getuigenissen uit alle tijden over visioenen en openbaringen, trok bij verschijnen onmiddellijk veel belangstelling. Zo droeg de Oostenrijkse schrijver Robert Musil een speciaal notitieboekje bij zich om fragmenten uit het boek in op te tekenen, en in zijn grote roman Der Mann ohne Eigenschaften zijn bijna driehonderd citaten uit Extatische getuigenissen te vinden.

Deze filosofische klassieker uit 1989 is een indrukwekkende zoektocht naar de bronnen van de moderne identiteit. Charles Taylor laat zien dat onze wending naar het innerlijk voortkomt uit een lange reeks pogingen het goede na te streven. Een wezenskenmerk van al die pogingen is wat hij 'de bevestiging van het gewone leven' noemt - een waarde die in plaats is gekomen van een op afkomst en status gebaseerd hiërarchisch denken.

Het Godsideaal heeft de mensheid door de eeuwen heen onder vele namen en in vele aspecten geïnspireerd. Het kleine boekje over God wil laten zien hoe dat ideaal zijn plaats weer kan krijgen in het huidige geestelijke leven. Daartoe worden een drietal vraagstukken over het Godsideaal uitgelicht.

• Hoe zit het met het conflict tussen God en de (natuur)wetenschap?
• Hoe kunnen er zoveel conflicten zijn tussen en binnen de verschillende religies?
• Hoe kan een almachtige en liefhebbende God zoveel leed en kwaad toelaten?

Paulus wordt beschouwd als de grondlegger van het christendom. Hij heeft de boodschap van Jezus omgevormd tot een nieuwe godsdienst. Heilig overtuigd van zijn gelijk en met gevaar voor eigen leven predikte hij het geloof. Zonder hem zou de westerse wereld er anders hebben uitgezien.

Wie was deze controversiële man, die meer dan vijfentwintig jaar door de mediterrane wereld reisde? Die wist dat zijn boodschap op verzet zou stuiten, maar dat juist als een stimulans beschouwde om zijn geloof, dat in Israël was ontstaan, te verkondigen tot in het hart van het Romeinse rijk?

(luister onderaan dit artikel naar een interview met Richard Kearney)

 

Valt er na de dood van God nog iets te zeggen over religie? Is er een derde weg mogelijk tussen fundamentalistisch geloof en angry atheïsm? Sluiten theïsme en atheïsme elkaar eigenlijk wel zo uit als huidige politieke, religieuze en maatschappelijke conflicten vaak doen vermoeden? En wat is er nodig voor een fundamenteel inclusief denken en dito gemeenschap? Richard Kearney gaat, aan de hand van talloze voorbeelden uit verschillende religies én moderne literatuur, in op deze vragen in het schitterende boek Anatheism. Returning to God after God van de Ierse filosoof en dichter Richard Kearney.

Heel bijzonder is de Haggadah onder redactie van Jonanthan Safran Foer met een prachtige nieuwe vertaling in het Engels van Nathan Englander. Gebonden en met een prachtige vormgeving, deze versie biedt een bruikbare hedendaagse tekst voor de Sederavond.

 

(english below)

 

G.K. Chesterton was in zijn tijd (de vroege twintigste eeuw) een grote ster aan het letterenfirmament. Hij schreef over filosofie, politiek, kunst, geloof en literatuur in fictie, nonfictie, toneelstukken en poëzie. Hij gold als de "prins van de paradox", en stond erom bekend zijn tegenstanders met evenveel vuur als humor te lijf te gaan.

In Gerichte gedichten richt Willem Jan Otten zich rechtstreeks tot u, de alomtegenwoordige lezer. Wie is de lezer die er, zodra hij een gedicht schrijft, nooit niet is? Is het waar wat Otten denkt, – dat u, de alomtegenwoordige lezer, al van tevoren weet wat hij gaat schrijven? Lijkt u wellicht op zijn moeder? Of bent u een echomuur? Zit u inderdaad in het Onze Vader? Waar bent u als alle mensen uitgeroeid zijn? Bent u wie weet de vuurtoren van Vlieland? Bent u bekend met de gedachten van Darwin? Was u er toen de vader van de dichter stervende was? In Gerichte gedichten richt Otten zich meer dan ooit rechtstreeks tot zijn lezer. U kunt niet ongedaan gedacht, wel gemeden als een ziekte, verraden als een huidskleur, ontwend als een sigaret.

 

Met Gerichte gedichten stuit Otten, na veertig jaar poëzie bedrijven, op het raadsel van de poëzie: als u niet bestond, was er geen gedicht.

Deze Pesach komt er bij Stichting Sja’ar een nieuwe Nederlandse hagada uit, ‘De Brede Hagada’. Pesach is een bij uitstek geschikt feest om verder te komen in de al dan niet religieuze zoektocht naar de joodse identiteit. De seder is een smeltkroes van joodse gebruiken, cultuur en geschiedenis, waarbij de hagada ons als het ware door de seder heen loodst. Met zijn ringband en CD met (blad)muziek is de tweetalige Brede Hagada praktisch en mooi. Een aanwinst voor Nederland. Voor meer informatie over het Hagada project, zie hier.

Met een ten geleide van rabbijn dr. Tzvi Marx, predikant drs. J.R. Nienhuis en Imam Hamz Zeid Kailani. Drie vrouwen uit de christelijke, islamitische en joodse religie wisselden informatie uit over de teksten en tradities van hun geloof. Zij spraken over hun geloofsbeleving en over de verschillen en overeenkomsten die zij in hun bronnen tegenkwamen. Dit leverde interessante inzichten en visies op, die ook van belang kunnen zijn voor de gehele multiculturele samenleving in Nederland. In Woord zoekt Woord hebben zij teksten uit de Bijbel, de Koran en de Tanach over dezelfde onderwerpen en personen integraal opgenomen en het geloofsleven in elke religie beschreven. In dialoog en trialoog wagen zij zich tenslotte ook aan actuele en netelige vragen. 

Een uniek boek dat een belangrijke bijdrage levert aan een beter onderling begrip tussen mensen uit deze drie geloofstradities – jodendom, christendom en islam.