De dagboeken en brieven van de joodse Etty Hillesum werden aanvankelijk geschreven midden in bezet Amsterdam. Zittend voor het raam van haar kamer aan het Museumplein schreef zij een indrukwekkend, bezield en universeel werk. Met haar intelligente en sensitieve geest ontworstelde zij zich aan de machten die uit waren op de ondergang van haar en haar joodse medemensen. Zij wist zich in haar schrijven als het ware te verheffen boven de terreur die zich overal om haar heen voltrok. Wanneer Etty ten slotte in kamp Westerbork terechtkomt, waar ze wordt geconfronteerd met het ontzaglijke leed van de transporten die elke week naar het oosten vertrekken, weet zij nog eens te meer gestalte te geven aan haar radicale ethiek en bewogenheid met anderen. Haar aantekeningen en brieven uit deze periode getuigen van een sterke persoonlijke ontwikkeling en een subliem literair talent.

Het Duits-Joodse jongetje Alfred Hirsch wordt in 1938 door zijn ouders vanuit Berlijn naar zijn oom en tante in Amsterdam gestuurd, om hem tegen vervolging te beschermen. Maar ook in Amsterdam loopt hij gevaar. Door toeval wordt hij tijdens razzia’s in 1942 in Artis ingesloten en moet hij daar de rest van de oorlog onderduiken. Een bewaker zorgt voor hem, maar blijft op afstand. Wel zoekt de dan 9-jarige Alfred toenadering tot de dieren en ook de beelden in de dierentuin, die letterlijk voor hem gaan leven, met hem spreken en die hem in zijn eenzame opsluiting steunen. Zelfs eten en medicijnen delen de dieren met hem. De beelden waken over hem. Na de bevrijding dringt het pas goed tot de jongen door dat hij zijn familie voorgoed is kwijtgeraakt.

De veelbewogen eerste helft van de twintigste eeuw als decor voor de levensgeschiedenis van een joodse Berlijner, die twee jaar in Alkmaar zat ondergedoken.

In 1901 wordt Herbert Lebram geboren in Berlijn. Groot is de schok als hij in 1939 het land moet ontvluchten. Na een kort verblijf in Amsterdam zit Lebram, samen met zijn vrouw Ursula, twee jaar ondergedoken in Alkmaar. Een tijd van angst, honger, kou en uitzichtloosheid. Ze overleven en in Alkmaar begint in mei 1945 letterlijk de victorie.

Meike Jongejan & Eddy van der Noord - Door het oog van de naald - Joodse onderduik in Friesland

 

Een aangrijpend boek met persoonlijke getuigenissen over de joodse onderduik in Friesland.

Zeven joodse mensen vertellen hoe zij de onderduik hebben ervaren. Zij beschrijven de vlucht uit meest Amsterdam en het verblijf in de Friese gastgezinnen. Getuigenissen over spanning, emoties en angst, over vriendschap, over hoe zij door het oog van de naald zijn gekropen.

Berlijn 1940. Otto Quangel verdient zijn brood in een meubelfabriek en hij en zijn vrouw Anna interesseren zich niet voor politiek. Maar als ze per brief de melding krijgen dat hun zoon tijdens Hitlers veldtocht in Frankrijk gesneuveld is, voelen de Quangels, die niet per se als helden geboren zijn: dit is te erg!

Als protest verspreiden ze kaarten met onhandig geformuleerde anti-Hitlerslogans (met rare spelfouten) in trappenhuizen en op vensterbanken van openbare gebouwen. Ze dromen ervan de mensen met hun actie wakker te schudden. Maar de meeste kaarten worden onmiddellijk ingeleverd bij de Gestapo. Een ambitieuze agent markeert op een plattegrond de vindplekken met rode vlaggetjes, en een moordend kat-en-muisspel begint.

Aangrijpende roman over een joods meisje dat onderduikt bij een christelijk gezin en vervreemdt van haar eigen familie en tradities.

Het is 1942 en de vervolging van joden in Nederland wordt steeds grimmiger. De kleine Rivka wordt door haar ouders ondergebracht bij een kinderloze dominee en zijn vrouw in Zeeland, die zich vol liefde over haar ontfermen. Rivka wordt Anneke en voor de buitenwereld zijn haar ouders omgekomen bij het bombardement op Rotterdam. Hoewel Rivka haar ouders aanvankelijk verschrikkelijk mist, gaat ze zich steeds meer thuis voelen bij haar nieuwe ‘papa en mama’ die hun Anneke koesteren als een prinsesje.

Een zoon vindt de oorlogsdagboeken van zijn zwijgzame vader en leert hem op heel andere wijze kennen

‘Thuis werd er over het verleden niet gesproken – hoewel er stof was voor een veelvoud aan verhalen. De Joodse familie van mijn vader was zwaar getroffen in de Tweede Wereldoorlog: isolatie, gedwongen verhuizing, onderduik, verraad, arrestatie, deportatie.

Wat was er precies gebeurd? Waarom kregen we over de achtergrond van de familie geen feiten te horen? Hoe kwam het dat familieleden uitgewaaierd over verschillende continenten woonden? Bij ons thuis hingen veel vragen in de lucht en ze bleven onuitgesproken en onbeantwoord.’

De rol van de Nederlandse advocatuur tijdens de Tweede Wereldoorlog was altijd in nevelen gehuld. Deze indringende en soms onthutsende studie brengt daarin verandering.

Wie zich baseert op de beschikbare literatuur, krijgt de indruk dat de Nederlandse advocatuur tijdens de oorlogsjaren functioneerde alsof er niets aan de hand was. De werkelijkheid was anders. Hoe was de houding van de advocaten ten opzichte van de anti-joodse maatregelen? Welke advocaten zijn na afloop van de Tweede Wereld-oorlog gezuiverd of berecht? Deze en andere vragen worden beantwoord in Smalle marges.

De Holocaust heeft niet alleen de overlevenden voor altijd getekend. Ook de generaties na hen dragen deze beladen erfenis met zich mee. In Eén verhaal uit duizenden vertellen de kleinkinderen hun verhaal.

Op initiatief van de Amerikaanse filmregisseur Steven Spielberg hebben overlevenden van de Holocaust in de jaren negentig wereldwijd hun levensverhaal op film vastgelegd. In Nederland namen duizend getuigen van de Tweede Wereldoorlog deel aan dit Spielberg¬project. Inmiddels zijn hun kleinkinderen volwassen geworden. Hoe gaan zíj om met de familiegeschiedenis? Welke betekenis hebben de ervaringen van de grootouders bij de keuzes die de kleinkinderen in hun eigen leven maken?

Judith en haar man besluiten een kind te adopteren. Die beslissing brengt belangrijke vragen met zich mee over gelijkenis, genen en afkomst. Zal haar dochter zich wel thuis voelen in de familie? Wat betekent het om vrijwel niets over je eigen afkomst te weten?

Judiths moeder, die op voorhand al een band voelt met haar aanstaande kleinkind, blijkt plotseling een tumor in haar hoofd te hebben. De avond voor haar ziekenhuisopname geeft ze Judith een doosje met brieven van haar moeder Bep Bloemendal. Het zijn brieven uit de Tweede Wereldoorlog, waarachter een dramatisch familieverhaal schuilgaat. Judith realiseert zich hoe weinig ze van haar eigen familiegeschiedenis weet. Ze besluit, voor het te laat is, het stilzwijgen te doorbreken en de familieleden die de oorlog nog hebben meegemaakt, te vragen naar hun ervaringen.