Wat een ontdekking is deze roman van Arjaan van Nimwegen. Het boek speelt in 1781, maar denk niet dat het om een historische roman gaat. In dat jaar verscheen Immanuel Kants Kritik der reiner Vernuft, en zijn ideaal van het "eiland van de zuivere rede" wordt in Westerlingen op geniale, veelzijdige én humoristiche wijze als dystopie uitgewerkt. Een dystopie waarin bovendien een even wijze als genadeloze analyse van onze huidige tijd en het hedendaagse Nederland besloten zit. Tel daarbij op dat het boek bovendien vol staat met geniale zinnen en "leest als een trein" (om maar eens een cliché te gebruiken) en het is duidelijk: Westerlingen verdient het om een onverbiddelijke bestseller te worden.De roman volgt een aantal personen - een arts, een geestelijke, een koopman, twee matrozen en de kapitein van een schip - die na hun schipbreuk op een onbekend eiland terechtkomen. De schipbreukelingen gaan op zoek naar menselijke bewoning. Ze vrezen een primitieve beschaving te zullen aantreffen, maar stuiten op een gemeenschap die veel op de hunne lijkt. Er is alleen één belangrijk verschil: hier heerst de absolute rede.
Uiterlijk lijkt de samenleving op het eiland sterk op die van het Westen. Maar het verleden is er afgezworen, de werkelijkheid begint elke dag opnieuw, de wereld buiten het eiland wordt ontkend. Alles wat te maken heeft met emotie, godsdienst en verbeelding is onbekend, en wie anders meent wordt gecorrigeerd.
Vier schipbreukelingen leggen contact met de bevolking en hun leiders, en ieder van hen heeft daarbij zijn eigen verwachtingen: de vrijdenkende scheepsarts is aanvankelijk opgetogen over de denkbeelden van de bestuurders, de predikant wordt steeds verontwaardigder over de ontkenning van het Hogere, de koopman ziet handelsmogelijkheden en de jonge matroos wordt verliefd.
De komst van de schipbreukelingen heeft ook grote invloed op de eilandbewoners. Terwijl de machthebbers hun rationele grondbeginselen blijven verkondigen, verschuiven de verhoudingen en een volksopstand wordt onvermijdelijk.
Westerlingen is een avonturen- en ideeënroman in één. En Arjaan van Nimwegen is bovendien een geweldige schrijver. Élke zin in dit bijna 500 pagina's tellende boek is een voltreffer, omdat elke zin de hele ideeënwereld van het boek vervat, en je tegelijkertijd hongerig maakt naar meer.